Warmińskim śladem Kopernika




Strona główna

Życiorys

Osiągnięcia

Mikołaj Kopernik w XXIw.

Warmińskim śladem Kopernika

Quiz

Bibliografia

Wizytówka


Tu była mapa szlaku kopernikańskiego.


Szlak Mikołaja Kopernika (Szlak Kopernikowski) przebiega przez wiele warmińskich miejscowości, które przed laty były miejscem krótszego, bądź dłuższego pobytu naszego wielkiego Astronoma. Kopernik był w takich miastach, jak: Frombork, Lidzbark Warmiński, Olsztyn, Orneta, Braniewo, Dobre Miasto, Elbląg czy Pieniężno, a także w innych mniejszych miejscowościach Warmii i Prus Wschodnich. Mało kto wie, że Mikołaj Kopernik przebywając na Warmii przez blisko 40 lat, podróżował nie tylko do Krakowa, lecz odwiedzał także Wilno, a nawet krzyżacki Królewiec. Dużo podróżował po terenie Warmii i Prus Wschodnich, jednak na dłużej zatrzymał się w trzech warmińskich miastach. Mieszkał kolejno w Lidzbarku Warmińskim, Fromborku, Olsztynie i znowu w Lidzbarku, z którego wrócił do Fromborka na stałe. „Wędrówka” Kopernika po warmińskich miastach związana była z różnymi funkcjami pełnionymi przez niego w Kapitule Warmińskiej.



Tu było zdjęcie Fromborka.




Olsztyn



Olsztyn był dla Mikołaja Kopernika miejscem szczególnym, bo pełnił tutaj niezwykle odpowiedzialną i ważną funkcję administratora dóbr wspólnych kapituły. Dwukrotnie rezydował na olsztyńskim zamku, obecnej siedzibie Muzeum Warmii i Mazur (http://muzeum.olsztyn.pl/), najpierw w latach 1516-1519, a potem 1520-1521. W olsztyńskich archiwach diecezjalnych znajdują się m.in. oryginalne zapiski wykonane ręką Kopernika, w tym tzw. lokacje łanów opuszczonych, czyli świadectwa podróży astronoma po okolicznych miejscowościach, w których zajmował się przydziałem ziemi osadnikom. Niektóre z ówczesnych wsi, m.in. Jaroty, Likusy, Gutkowo, są dzisiaj dzielnicami Olsztyna. Jako kanonik warmiński, Mikołaj Kopernik pełnił niezwykle odpowiedzialną funkcję administratora zamku i zarządzał dobrami kapituły wokół Olsztyna i Pieniężna.



Tu było zdjęcie zamku w olsztynie.


Mieszkając w Olsztynie, Mikołaj Kopernik nie zaniedbywał swojej wielkiej pasji – astronomii i poświęcał wiele czasu na obserwacje nieba. Przy okazji śledzenia ruchu słońca, na krużganku zamkowym - bezpośrednio nad wejściem do swojego mieszkania, Mikołaj Kopernik przygotował niezwykle przemyślaną tablicę astronomiczną, która służyła do graficznego przedstawienia chwili zrównania dnia i nocy. To jedyny instrument badawczy astronoma, który przetrwał do naszych czasów. Na olsztyńskim zamku udostępniane są do zwiedzania sale Kopernikowskie, czyli komnaty, w których wielki astronom mieszkał i pracował.



Tu było zdjęcie tablicy astronomicznej Mikołaja Kopernika.


Do zakresu spraw, jakimi zajmował się Mikołaj Kopernik w Olsztynie, należy także datowany na rok 1520 początek prac nad rękopisem „De Revolutionibus”. Prawdopodobnie to właśnie na olsztyńskim zamku Kopernik rozpoczął systematyczne spisywanie pierwszej księgi swojego dzieła - słynnego katalogu gwiazd. Także w Olsztynie miał Kopernik sporządzić słynne rysunkowe wyobrażenie teorii heliocentrycznej w postaci koncentrycznych kół, będących orbitami planet, z nieruchomym Słońcem wewnątrz.



Tu było zdjęcie układu słonecznego według Mikołaja Kopernika.


Także tutaj, w olsztyńskim zamku, do dzisiaj zachowało się przejście do gdaniska, specjalnego wykuszu na zewnątrz linii murów obronnych stanowiącego rodzaj toalety Kopernika. Gdanisko to zachowało się do dzisiaj. U podnóża olsztyńskiego zamku Kapituły Warmińskiej (http://muzeum.olsztyn.pl/1031,Zamek-Kapituly-Warminskiej.html) mieści się dzisiaj piękny park Podzamcze, który otacza całą warownię. To właśnie m.in. tutaj przed laty rozegrały się dramatyczne wydarzenia związane z obroną zamku przed Krzyżakami, opisane przez Jerzego Sikorskiego w jego biograficznej książce „Prywatne życie Mikołaja Kopernika”.



Tu było zdjęcie toalety Kopernika.


W roku 1519 Mikołaj Kopernik przebywał w Olsztynie jako administrator do listopada, aby już po roku, 8 listopada 1520 r., ponownie objąć tę funkcję. Obowiązkiem Kopernika była wtedy także obrona powierzonej mu rezydencji: zamku i miasta. Jak pisze Jerzy Sikorski, nim udało się dozbroić warownię, 16 stycznia 1521 r. Krzyżacy otoczyli Olsztyn. Kopernik dostał pisemne wezwanie do poddania miasta. Jednak demonstracja siły nie poskutkowała, a Krzyżacy odstąpili. Do ponownego uderzenia doszło 26 stycznia 1521 r. Krzyżacy podjęli próbę szturmu na mury miasta w rejonie tzw. Bramy Młyńskiej. Początkowo wszystko im sprzyjało i udało im się wyrąbać boczną furtę w bramie. Chcieli w ten sposób odwrócić uwagę i zająć mury. Jednak na zamku podniesiono alarm i obrońcom udało się opanować sytuację. Ostatecznie wojskom krzyżackim nie udało się przełamać obrony zamku i miasta, dlatego musiały one odejść z niczym. Zamek i miasto ocalały.



Tu było zdjęcie zamku w Olsztynie.


Spośród wielu atrakcji Olsztyna związanych z Mikołajem Kopernikiem warto wspomnieć o ławeczce Kopernika ustawionej u zbiegu ulic Zamkowej i Okopowej, tuż przy grobli prowadzącej do twierdzy. Także w Olsztynie mieści się inny pomnik wzniesiony ku czci Kopernika. Jest nim olsztyńskie Planetarium zbudowane w 1973 roku z okazji 500. rocznicy urodzin astronoma (http://www.planetarium.olsztyn.pl/).



Tu było zdjęcie Ławeczki Kopernika i planetarium.




Lidzbark Warmiński



Lidzbark Warmiński to miasto mocno związane z życiem Mikołaja Kopernika. Tutaj, w murach zachowanej do dziś gotyckiej warowni (http://lidzbark.muzeum.olsztyn.pl/1080,ZAMEK-LIDZBARSKI.html), rezydowali biskupi warmińscy. Jednym z nich był Łukasz Watzenrode, wpływowy wuj Mikołaja Kopernika, któremu w znacznej części zawdzięczał on możliwość studiowania w Krakowie i Italii, a potem godność kanonika, która zapewniała stosunkowo wygodne i zasobne życie, umożliwiające prowadzenie badań naukowych. Jego rola więc w życiu Kopernika jest trudna do przecenienia.



Tu było zdjęcie zamku w Lidzbarku.


Nie wiadomo jak długo Mikołaj Kopernik przebywał łącznie w lidzbarskim zamku. Na pewno nie mniej niż 6 lat, niektórzy doliczyli się 7 a nawet niemal 10, jak pisał w swojej książce historyk Jerzy Sikorski. Jest bardzo prawdopodobne, że właśnie w Lidzbarku Warmińskim powstawał "Mały Komentarz" - pierwsze dzieło astronomiczne autorstwa słynnego astronoma. Także w Lidzbarku Kopernik opracował mapy Prus i Warmii, mimo że nie miał on zbyt wiele czasu na działalność naukową, ze względu na liczne obowiązki dyplomatyczne, sądowe oraz administracyjne. Dzisiaj, o Mikołaju Koperniku w Lidzbarku Warmińskim przypomina pomnik przy Szkole Podstawowej nr 1.



Tu było zdjęcie pomnika kopernika w Lidzbarku.




Frombork



Mikołaj Kopernik spędził we Fromborku z przerwami 33 lata. Jako kanonik katedralny rezydował na Wzgórzu Katedralnym, na którym króluje wyniosła XIV-wieczna katedra.



Tu było zdjęcie katedry we Fromborku.


Kopernik miał mieszkanie w wieży nazywanej dziś jego nazwiskiem. 21 stycznia 1520 r. astronom był świadkiem, jak Krzyżacy napadli na Frombork i spalili miasto. Tutaj we Fromborku żył i pracował przez większość swojego twórczego życia, tutaj powstało dzieło jego życia „De Revolutionibus”, które wywróciło do góry nogami dotychczasową kosmologię. We Fromborku Mikołaj Kopernik piastował godność kanonika, ale był także dyżurnym lekarzem biskupów i innych kanoników. W okresie fromborskim astronom prowadził bardzo skromne życie.



Tu było zdjęcie pracy Kopernika De Revolutionibus.


Mikołaj Kopernik umarł 24 maja 1543 r. Jest pochowany w bazylice katedralnej (poniżej pokazane jest zdjęcie grobu Mikołaja Kopernika). W mieście funkcjonuje Muzeum Mikołaja Kopernika (http://frombork.art.pl/pl/) przechowujące liczne pamiątki związane z życiem i dziełem naszego genialnego Rodaka. W tym roku mija 70 lat funkcjonowania Muzeum.



Tu było zdjęcie grobu Kopernika.


We Fromborku, poza miejscami pamięci Mikołaja Kopernika, można zwiedzić m.in. Planetarium i Park Astronomiczny (http://frombork.art.pl/pl/planetarium-obserwatorium/).